Verschillende beroepsgroepen en belangenorganisaties voor ouderenzorg waarschuwen voor de gevolgen van het kabinetsplan om de eigen bijdrage voor wijkverpleging opnieuw in te voeren. Het voornemen moet honderden miljoenen per jaar opleveren, maar zorgprofessionals vrezen voor verwaarloosde ouderen.
Steunkousen aantrekken, hulp bij dementie, wonden schoonhouden en een oogje in het zeil houden; de taken van wijkverpleegkundigen zijn divers. Die zorg wordt nu nog volledig vergoed vanuit de basisverzekering. Maar als het aan coalitiepartijen D66, CDA en VVD ligt gaan ouderen met een kwetsbare gezondheid er binnenkort weer zelf aan meebetalen. Welk bedrag per persoon is nog onduidelijk, maar het kabinet wil er 225 miljoen euro mee besparen.
Belangenorganisaties en beroepsverenigingen maken zich grote zorgen, blijkt uit een rondgang van Nieuwsuur. “Mensen zullen snel gaan bezuinigen”, denkt Henrike Schouten, bestuurslid bij de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVGK). Zij vreest dat ouderen die iets mankeren niet of pas laat in beeld zullen komen. “Dan krijg je situaties dat mensen verwaarloosd thuis zitten, zonder dat iemand het in de gaten heeft.”
Langzaam achteruit
Schouten is geriater (medisch specialist in de ouderengeneeskunde) bij Gelre ziekenhuizen in Apeldoorn. Daar geldt momenteel een patiëntenstop voor de geriatrie-afdeling. Ook andere ziekenhuizen liggen vol met ouderen met een kwetsbare gezondheid, ziet de NVKG. Volgens Schouten komt dat omdat zij te laat in beeld komen bij zorgverleners. Ze vreest dat dat probleem alleen maar groter wordt met een eigen bijdrage voor wijkverpleging.
Linda Wijngaards werkt als verpleegkundig specialist in hetzelfde ziekenhuis en focust zich op oudere patiënten die op de spoedeisende hulp binnenkomen. Zij ziet dat deze patiënten vaak zelf niet goed kunnen inschatten of er hulp nodig is. “Ze gaan langzaam achteruit waardoor ze het zelf soms niet zien.”
Ook Monique Dekker heeft zorgen over het kabinetsplan. Ze werkt met mensen met dementie en ziet dagelijks hoe hard zij haar nodig hebben:
“Ik voorzie dat de eigen bijdrage een drempel is en dat mensen echt zullen wachten tot het niet meer anders kan”, zegt ook Monique Dekker. Zij is casemanager dementie in de regio Bergen en bestuurslid bij de beroepsvereniging Verzorgenden Verpleegkundigen (V&VN). Dekker ziet dagelijks hoe hard haar cliënten haar nodig hebben. “Ik hou mijn cliënten dagelijks in de gaten en check bijvoorbeeld of ze hun medicijnen goed innemen.”
De eigen bijdrage voor wijkverpleging bestond eerder al, maar werd in 2015 geschrapt. V&VN-voorzitter Bianca Buurman zegt dat ouderen voor 2015 ook later in beeld kwamen bij zorgverleners. “Mensen willen geen eigen bijdrage betalen voor preventieve hulp.”
Mensen die geen wijkverpleging krijgen, komen volgens Buurman uiteindelijk terecht bij de huisarts of in het ziekenhuis. “Terwijl de wijkverpleging juist preventief werkt. Zodat het ziekenhuis als laatste redmiddel niet nodig is.” De beroepsvereniging voor verzorgenden is een petitie gestart tegen het kabinetsplan. Die is inmiddels meer dan twintigduizend keer ondertekend.
Revalidatie
Hoofd Transferverpleegkunde Marjolein Bunskoek ziet nóg een probleem. De afdeling gaat over de verhuizing van patiënten uit het ziekenhuis naar revalidatiezorg. “Hoe langer iemand thuis zit en hoe slechter iemand eraan toe is, hoe groter de kans dat diegene niet meer terug kan naar huis.”
Ze denkt dat als de wijkverpleging wegvalt, mensen minder snel thuis kunnen revalideren. “Bij thuisrevalidatie is ook wijkverpleging nodig. Als ze daar niet voor willen betalen, moeten wij ze hier houden.” Ook zullen ze door een tekort aan plaatsen in verpleeghuizen langer in het ziekenhuis moeten blijven.
De drie coalitiepartijen vinden de toegankelijkheid van zorg belangrijk, reageren ze los van elkaar. “Maar”, zo schrijft VVD-kamerlid Hilde Wendel, “preventie betekent niet automatisch dat alles gratis moet zijn.” D66, CDA en VVD wijzen alle drie naar het nieuwe kabinet om de plannen een meer concrete invulling te geven.