Morgen begint in Nederland het nieuwe collegejaar, maar niet voor veel Oekraïense jongeren. Voor hen geldt een fors hoger tarief aan collegegeld dan voor Nederlandse studenten, waardoor het voor deze groep een stuk lastiger is om hier te studeren. Stichting voor vluchtelingstudenten UAF maakt zich zorgen: “Het wordt een verloren generatie als we dit niet oplossen”.

In Nederland betalen studenten uit de Europese Unie (EU) en landen uit de Europees Economische Ruimte (EER) komend jaar 2.601 euro aan collegegeld: het wettelijk tarief. Studenten buiten deze gebieden moeten het instellingstarief betalen. De hoogte van dat tarief varieert per opleiding en instelling, maar ligt meestal tussen de 8.000 en 16.000 euro per jaar. Door de tijdelijke verblijfsstatus van Oekraïners in Nederland geldt dat tarief ook voor hen.

Veel Oekraïense jongeren kunnen dit niet betalen en blijven dus thuis, of gaan op zoek naar laagbetaalde banen, zegt Mir Huisman, directeur-bestuurder bij het UAF. Eén van hen is Arsen Ivantsiv. Hij wilde graag International Business studeren aan de Hogeschool van Amsterdam om later een eigen bedrijf te kunnen beginnen. Maar het instellingstarief is voor hem te hoog. “Deze situatie is echt frustrerend voor ons, omdat we niet kunnen studeren en we dingen moeten doen die we eigenlijk niet willen doen.”

Een nieuw leven beginnen

Volgens Huisman zijn er momenteel tussen de 4000 en 8000 Oekraïense jongeren in Nederland zoals Arsen, die graag willen studeren. Het UAF heeft, samen met 21 universiteiten en hogescholen, dit jaar 250 van hen kunnen helpen. Het UAF leent het wettelijk collegegeld van 2.601 euro aan de Oekraïners en betaalt de reiskosten en boeken. De instellingen betalen uit eigen zak de rest van de kosten.

De uit Kyiv gevluchtte Myroslav Korzh start komende maandag, met hulp van UAF, aan de studie Human Geography and Planning aan de Universiteit van Amsterdam. Na zijn studie wil hij, met zijn diploma op zak, helpen aan de wederopbouw van zijn thuisland. Hij vindt het niet eerlijk dat niet iedereen deze financiële hulp kan krijgen: “Veel mensen zijn hun huis kwijtgeraakt, ze zijn familieleden verloren door de oorlog en ze wilden een nieuw leven beginnen in een nieuw land. Maar dat kunnen ze niet, omdat ze het collegegeld zich niet kunnen veroorloven.”

Het UAF pleit ervoor dat Oekraïense jongeren die willen studeren worden beschouwd als studenten binnen de EU. Dan geldt voor hen ook het lagere tarief. In andere Europese landen, zoals Polen, Spanje en Frankrijk gebeurt dit volgens de stichting al. In die landen gaan ze “ruimhartiger” om met de Regeling Tijdelijke Bescherming, aldus het UAF.

Zorgen om Oekraïense jongeren

Eind juni kwam de Adviesraad Migratie met een rapport waarin de raad zorgen uit over de situatie van Oekraïense kinderen en jongeren in Nederland. De raad noemt ook de slechte toegang tot onderwijs voor deze groep. De adviesraad dringt, net als het UAF, aan op actie van de overheid om de situatie voor Oekraïense jongeren te verbeteren.

Volgens berekeningen van het UAF is er in 2026 ongeveer 12 miljoen euro nodig om de jongeren aan het studeren te helpen, oplopend tot zo’n 90 miljoen in 2029: “Als je miljarden kunt besteden aan kanonnen en kogels, dan kun je ook 100 miljoen euro uitgeven aan kennis en kunde om een land weer op te bouwen”, aldus Huisman.

Het kabinet legt de bal bij de onderwijsinstellingen zelf. “Universiteiten en hogescholen kúnnen aan deze studenten een lager tarief in rekening brengen”, zegt demissionair minister van Onderwijs Sophie Hermans (VVD). “Sommige onderwijsinstellingen doen dat ook, maar niet iedereen.” Hermans doet een oproep aan de instellingen: “Maak het financieel mogelijk voor deze studenten, die in de tijd dat ze hier zijn iets van hun leven willen maken, hier te studeren.”