Gemeenten zitten in hun maag met demonstranten pal voor de deuren van abortusklinieken. Vaak kleine maar steeds brutalere groepen activisten die vrouwen bij klinieken aanspreken en proberen te overtuigen om van een abortus af te zien. De burgemeester van Utrecht, Sharon Dijksma, roept de landelijke politiek op: kom met nieuwe wetgeving.

De pro-lifebeweging beroept zich op vrijheid van demonstratie en meningsuiting en vindt steeds vaker de weg naar de rechter. Zaken in Amsterdam, Haarlem en Groningen lopen nog bij de Raad van State, maar in Utrecht kreeg ‘Jezus Leeft’ onlangs gelijk van de hoogste bestuursrechter.

De anti-abortusclub mag daarom nu pal voor de kliniek staan met teksten als ‘abortus is moord’. Utrecht wilde een bufferzone handhaven, maar kreeg nul op het rekest. Dijksma wil dat ze van Den Haag wettelijke handvatten krijgt. “Zodat mensen kunnen demonstreren binnen zicht en gehoor, maar wel op zo’n afstand dat vrouwen vrijelijk toegang hebben tot de kliniek.”

In verschillende landen geldt al een verbod op demonstreren dichtbij abortusklinieken. Het Verenigd Koninkrijk stelde vorig jaar wettelijk een bufferzone van 150 meter vast en ook in Spanje gelden ‘veilige zones’ rondom abortusklinieken.

De rechter heeft volgens Dijksma alleen getoetst op de wet die toeziet op het demonstratierecht. “Terwijl naar mijn smaak een demonstratie zich nooit op een individu richt. Er is nu sprake van schurende grondrechten. Het heeft niets meer met demonstreren te maken, maar met het gericht op de persoon voorkomen dat iemand zijn eigen grondrecht haalt.”

Baby-poppetjes

Veel vrouwen ervaren de demonstraties als intimidatie. Zo ook de 19-jarige Hannah Hentenaar. Zij bleek deze zomer ongewenst zwanger en koos voor abortus. Ze ging in gesprek met de activisten voor de deur van de kliniek. “Ze weten gewoon zo goed wat te zeggen dat ik op een gegeven moment dacht: is het eigenlijk niet gek wat ik aan het doen ben?”

De pro-lifemensen voor de kliniek duwden Hannah kleine baby-poppetjes in de handen. “Zodat je het gevoel hebt dat je de baby in je handen eigenlijk vermoordt. Maar er zit niet zo’n kleine baby in je buik. Dat is wat ze doen, mensen een schuldgevoel aanpraten.”

Hannah Hentenaar, die ook een online talkshow maakt voor jongeren, was vooraf gewaarschuwd voor activisten door haar huisarts. Ze besloot haar ervaring op camera vast te leggen:

Sinds de eerste abortusklinieken openden in de jaren zestig, zijn er al christelijke groepen die bij klinieken demonstreren. De anti-abortuslobby in Nederland is nog steeds klein, maar is wel steeds meer aanwezig en ook professioneler, zeggen experts.

Anti-abortusactivist Marieke Heuvelman staat pal achter de acties. Ze is van ‘Kies Leven’ en staat wekelijks voor een abortuskliniek in Rotterdam. Ze probeert daar vrouwen op andere gedachten te brengen. “Wij noemen het waken. We geven een folder en als ze er behoefte aan hebben, gaan we het gesprek aan. In de praktijk willen vrouwen regelmatig het gesprek aangaan.”

Twijfelen

In de flyer die ze uitdeelt staat onder meer: ‘Je bent niet alleen. Wij helpen je graag met concrete ondersteuning. Jij bent sterker dan je denkt, simpelweg omdat deze baby de moeite waard is. Abortus is geen onderbreking van de zwangerschap. Het is het doden van een ongeboren kind’.

In de abortuskliniek in Rotterdam is Anneke van Soest abortusarts. Ze ziet Heuvelman geregeld staan. Ze weet niet hoeveel mensen omkeren. “Ik weet wel dat mensen uiteindelijk toch een afspraak maken als ze eerst zijn weggelopen. Ze werden aan het twijfelen gebracht, maar toen die paniek voorbij was, maakten ze weer een nieuwe afspraak.”

Van Soest ziet ook vrouwen die behoorlijk overstuur binnenkomen. “Ze moeten zich al naar zichzelf verantwoorden en hebben al met hun omgeving gesproken. Waarbij ze ook redenen hebben moeten geven voor hun keuze. En dan worden ze nog eens door een vreemde aangesproken, vaak op een niet-milde manier.”

Wij zien het andersom, zegt Heuvelman. “Al is er maar één vrouw die voor het leven van haar kindje kiest, dan is het al waard om hier te staan.”

Schurende grondrechten

Van Soest benadrukt ook dat de hulp die activisten zeggen aan te bieden onnodig is. “Als er twijfel bestaat bij artsen dat iemand er niet aan toe is of niet alles heel goed heeft overdacht, dan voeren wij geen abortus uit. Dan wordt ze naar huis gestuurd en mag ze een nieuwe afspraak maken als ze wel zeker is van de keuze.”

Burgemeester Dijksma benadrukt dat Utrecht niet de enige stad is die worstelt met het probleem. “Ik hoop dat er in Den Haag ruimte komt om in de wet een bufferzone of een vorm van bescherming op te nemen. Zodat ook het grondrecht van vrouwen die kiezen voor abortus geborgd kan worden. Zonder dat we iets inperken aan het demonstratierecht.”