De politie heeft drie mensen aangehouden op verdenking van grootschalige verkoop van vervalste ervaringscertificaten. Dat meldt het Openbaar Ministerie (OM) aan Nieuwsuur. Zulke certificaten kunnen leiden tot een versneld, officieel zorgdiploma. Het OM verdenkt het drietal van deelname aan een criminele organisatie, oplichting en valsheid in geschrifte.

Het is voor het eerst dat er verdachten zijn in verband met fraude met zogeheten ervaringscertificaten, ook wel bekend als EVC-certificaten. Die zijn bedoeld voor mensen die al relevante werkervaring of opleidingservaring hebben in die sectoren, maar nog niet het juiste diploma.

Certificaten

EVC-certificaten worden uitgegeven door commerciële bureaus. Vervolgens zetten mbo-instellingen deze om in vrijstellingen voor een groot deel van de opleiding. Daarmee bieden ze een snelweg naar een officieel zorgdiploma. Met de certificaten kunnen mensen zich sneller registreren als jeugdzorgmedewerker.

De drie zouden naar schatting tussen de 800 en 1200 vervalste ervaringscertificaten hebben verkocht aan mensen zonder ervaring in de zorg. Voor elk certificaat kregen ze enkele duizenden euro’s.

Met de ervaringscertificaten zijn naar alle waarschijnlijkheid ten onrechte vrijstellingen verkregen voor grote delen van mbo-opleidingen in de zorg, laat de politie weten. In hoeveel van de gevallen dat is gebeurd, wordt nog verder onderzocht. De politie sluit niet uit dat ook degenen die de certificaten hebben gekocht, worden opgepakt.

Verkeerd medicijn

De fraude leidt tot gediplomeerde, maar ongekwalificeerde mensen aan bed van de meest kwetsbare groepen, zegt Sandra de Wit. Ze is voorzitter van de afdeling Verstandelijk GehandicaptenZorg bij beroepsvereniging V&VN. “Als iemand met onvoldoende kennis en ervaring aan de gang gaat, kan dat levensgevaarlijke situaties opleveren voor cliënten. Een verkeerde injectie of een verkeerd medicijn kan hele grote gevolgen hebben”, aldus De Wit.

De fraude is voor zorginstellingen moeilijker op te merken dan klassieke diplomafraude, waarbij diploma’s worden nagemaakt, zegt Neeltje Geldermans, commissaris van de politie in Midden-Nederland. “Als je namelijk het diplomaregister van DUO raadpleegt, zie je dat die diploma’s niet bestaan. Maar nu hebben mensen volgens het systeem een geldig diploma op zak.” Om die reden hebben criminelen de ervaringscertificaten ontdekt als verdienmodel, constateerden het OM en de IGJ eerder al.

Toezicht

De grote fraudezaak komt dan ook niet als een verrassing. Al ruim een jaar waarschuwen de Inspecties van Gezondheidszorg en Jeugd en de Onderwijsinspectie voor fraude met de certificaten. “Je kon hier op wachten”, zegt emeritus lector onderwijskunde (Hogeschool HAN) Ruud Klarus. Hij deed onderzoek naar ervaringscertificaten.

Het gebrek aan overheidstoezicht op de commerciële bureaus is volgens Klarus een van de verklaringen voor de fraude. Dit toezicht is in handen van twee andere commerciële bureaus en een kenniscentrum. Mbo-instellingen zetten de door de bureaus verkochte certificaten om in vrijstellingen, zonder zelf eerst te toetsen of de kandidaat de ervaring heeft. “Als de instellingen niet goed letten op welke manier die certificaten zijn verstrekt, en je zoiets overlaat aan marktpartijen, dan heb je een probleem’, aldus Klarus.

De MBO Raad, de koepelorganisatie voor mbo-instellingen, laat aan Nieuwsuur weten dat mbo’s “komende periode met de autoriteiten willen samenwerken om meer zicht te krijgen op deze vorm van fraude en het voorkomen en bestrijden hiervan”.

Doorlichting nieuwe registraties

Het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ), waar jeugdzorgmedewerkers zich moeten inschrijven, heeft nieuwe registraties op basis van de certificaten enkele maanden geleden stopgezet. Het register licht de 3500 bestaande registraties op basis van certificaten één voor één door. Het SKJ is verder van plan aangifte te doen tegen degenen die zich op basis van frauduleuze certificaten hebben ingeschreven in het register.

Ook de Onderwijsinspectie en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd vinden het toezicht op de EVC-bureaus ontoereikend. In een reactie aan Nieuwsuur beaamde het ministerie van Onderwijs eerder dit jaar dat het huidige systeem niet werkt.