Een omstreden instelling voor gesloten jeugdzorg in het Gelderse Harreveld wordt weer in gebruik genomen als jeugdgevangenis. Bedoeling is dat over uiterlijk twee jaar zeventig cellen in gebruik zijn voor minderjarigen die zijn veroordeeld. Dat heeft demissionair minister Van Weel van Justitie bekendgemaakt, die zo wat wil doen aan het gebrek aan detentieplekken voor jongeren.
De herbestemming volgt op aanhoudende kritiek op de gesloten jeugdzorginstelling. In het pand verblijven jongeren van 12 tot 18 jaar die kampen met zeer complexe psychiatrische problemen. Het gaat om de zwaarste vorm van jeugdzorg, waar een machtiging van de kinderrechter voor nodig is.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) plaatste de locatie in Harreveld vorig jaar onder verscherpt toezicht vanwege “tekortkomingen” in de kwaliteit van de hulp aan jongeren. Ook een vergelijkbare instelling in Zetten voldeed niet aan de eisen. In oktober liet de inspectie weten dat beide locaties waren gestopt met de afdelingen Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie (Zikos).
Zwartboek
Aanleiding voor de inspectie om de locaties in Harreveld en Zetten onverwacht te bezoeken was een zwartboek, opgesteld door een ervaringsdeskundige. Jason Bhugwandass, die opgesloten zat in Harreveld en zich al jaren inzet voor hervormingen in de gesloten jeugdzorg, sprak op eigen initiatief met vijftig jongeren die net als hij op een Zikos-afdeling hebben gezeten.
In die gesprekken wezen de jongeren op een extreem isolement tijdens hun opname, waarbij ze dagelijks gemiddeld meer dan twintig uur waren afgezonderd. Ook gaven ze aan dat ze soms hardhandig in bedwang werden gehouden en hun eigen spullen moesten “terugverdienen”. De sfeer omschreven ze als “kil”.
“Kinderen worden vooral opgesloten”, zei Bhugwandass vorig jaar tegen Nieuwsuur naar aanleiding van zijn gevoerde gesprekken. “En als ze eruit komen, dan zijn ze nog verder getraumatiseerd.” Jaren ervoor, in 2019, pleitte hij als 21-jarige al voor het afschaffen van de gesloten jeugdzorg. “Van opsluiting word je helemaal niet beter”, zei hij toen. “Ik heb er nog steeds nachtmerries van, bang dat ik weer terug moet.”
Op het nieuws dat de locatie in Harreveld zoals voorheen weer zal worden gebruikt als gevangenis reageert Bhugwandass tegenover de Volkskrant verheugd. “Goed dat de gesloten jeugdzorg in Harreveld nu helemaal sluit. En ook logisch, gezien het cellentekort, om er weer een gevangenis van te maken. In mijn beleving is het dat ook altijd gebleven.”
Nieuwsuur sprak vorig jaar met Femke die op een Zikos-afdeling verbleef: