Niet alleen huis-, tuin- en-keukenspullen rollen uit een 3D-printer, steeds vaker zijn dat ook vuurwapens. Dodelijke wapens die lastig zijn te herkennen omdat ze erg lijken op speelgoed. Politie en Justitie maken zich zorgen, want er is nauwelijks zicht op.

“Het gaat bijvoorbeeld om semi-automatische vuurwapens met een dodelijk schot, mits goed samengesteld”, zegt landelijk officier van justitie Zlatko Trokic. Hij is belast met de aanpak van vuurwapens. Voor een paar honderd euro, een goede blauwdruk en wat handigheid print iemand met een 3D-printer een vuurwapen uit.

Loop en slagpin

Gerechtelijk wapenexpert Jaś van Driel ziet dat zo’n 3D-wapen weliswaar eenvoudiger in elkaar zit dan conventionele wapens, maar dat de techniek snel gaat. Handleidingen zijn gewoon online te vinden.

Een wapen bouwen op een 3D-printer is nog niet voor alle onderdelen mogelijk, zegt hij. “Bijvoorbeeld voor de loop en de slagpin is vaak nog staal nodig, die moeten tegen hitte kunnen. Het wapen moet dus niet al te veel moeilijke onderdelen hebben, want het idee is dat de 3D-printer alles doet.”

Jaś van Driel print in dertig minuten een (plastic) trekker van een vuurwapen:

Al is het vervaardigen, het voorhanden hebben en het verhandelen van 3D-wapens volgens de Wet wapens en munitie strafbaar, de geprinte wapens bedienen een geheel nieuwe markt, zegt Trokic. “Mensen willen zich voor het kopen van een conventioneel wapen niet begeven in criminele kringen, dus we hebben het hier over geheel nieuwe doelgroepen.”

Zo werd in Zeeland een paar jaar geleden een man van zijn bed gelicht die geen bekende was van de politie was, nooit overlast had veroorzaakt en een vrouw en vier kinderen had. Volgens officier van justitie Trokic bereidde de man zich voor op een rassenoorlog.

Fuck Gun Control

Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) helpt het OM in de strijd tegen de nieuwe 3D-wapens en print en test ze zelf. Ook onderzoekt het NFI in beslag genomen wapens. In de lijst van afgeronde zaken komt de FGC9 vaak terug, een semi-automatisch 9mm-vuurwapen dat voornamelijk is gemaakt van met 3D-geprinte onderdelen en onderdelen die verkrijgbaar zijn bij een gewone bouwmarkt.

De FGC9 – waarbij FGC staat voor Fuck Gun Control – bevat geen verboden onderdelen. “Een ontwerp waarvan op internet veel voorbeelden te vinden zijn”, zegt onderzoeker Janssen.

Al blijft het maken ervan precisiewerk, zegt wapenexpert Van Driel. “Het is een onbetrouwbaar wapen en het doe-het-zelven is echt niet zo makkelijk.” Eigen munitie maken is volgens de wapenexpert bijvoorbeeld bijna niet te doen. “En essentiële metalen onderdelen zoals de loop moet je ook zelf maken. Daar heb je zwaar metaal voor nodig: twee buizen die je aan elkaar moet lassen.”

De eerste 3D-wapens

In 2013 was The Liberator het eerste bijna helemaal van kunststof gemaakte vuurwapen. In 2020 kwam de Duitser Jacob Duygu, een voormalig lid van het Duitse leger, met de in die tijd revolutionare FGC9, ontworpen om de strenge Europese wapenwet te omzeilen.

Het NFI ziet dat de technologie de laatste jaren niet stilstaat. De opvolger van de FGC9 bestaat al: de Urutau. “Wat je ziet bij de nieuwe ontwerpen is dat er andere oplossingen zijn, zodat je niet meer hoeft te lassen en dingen gewoon kunt zagen”, zegt Janssen. “Er komen ook steeds sterkere kunststoffen op de markt. Misschien zelfs in de richting van de sterkte van aluminium.”

En er bestaan al printers – nu nog voor industriële doeleinden – die metaal kunnen printen. Janssen: “Als mensen die printers hebben, krijgen we een geheel nieuwe uitdaging.”

Overal ter wereld worstelen autoriteiten met de vraag hoe ze deze groeiende dreiging moeten aanpakken. Sommige landen willen het hebben of downloaden van blauwdrukken voor wapens illegaal maken. Ook de Nederlandse politie pleit al langer voor een verbod op het verspreiden van de ontwerpen van 3D-wapens.

Maar een handboek voor het maken van een wapen is niet strafbaar, zegt officier van justitie Trokic. “Als je die websites ontoegankelijk maakt, vinden mensen die ontwerpen gewoon weer ergens anders.”